W południowo-zachodniej Serbii rzeka Uvac przecina wapienne skały, tworząc niezwykłe, niemal zamknięte meandry. Jej zakola przypominają wijącą się wstęgę albo ogromnego węża, który przedziera się pomiędzy zielonymi zboczami. To właśnie ten krajobraz sprawił, że Uvac stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Serbii.

Obszar ten jest chroniony jako Specjalny Rezerwat Przyrody Uvac, położony pomiędzy górami Zlatar, Zlatibor, Murtenica, Čemernica, Javor i Jadovnik. Rezerwat zajmuje około 7543 hektarów, a wysokość terenu waha się od 760 do 1322 metrów nad poziomem morza.

Meandry Uvaca

Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu są oczywiście meandry rzeki.

Uvac przez tysiące lat wcinał się w wapienne podłoże, tworząc głęboką dolinę o stromych ścianach. W niektórych miejscach kanion osiąga głębokość nawet około 350 metrów. Szczególnie niezwykłe są tak zwane meandry wcięte, których ramiona układają się w bardzo ciasne zakola.

Najlepiej oglądać je z jednego z punktów widokowych znajdujących się wysoko nad doliną. To właśnie stamtąd można zobaczyć charakterystyczny kształt rzeki w całej okazałości.

Jednym z najbardziej znanych punktów jest Molitva, czyli „Modlitwa”. Widok z góry pozwala dostrzec kolejne zakola Uvaca, które z tej perspektywy wydają się niemal nierealne.

Ale meandry można poznawać również z poziomu wody. Uvac tworzy kilka zbiorników, w tym jezioro Uvac, nazywane także jeziorem Sjenica. Rejs pozwala zobaczyć kanion z zupełnie innej perspektywy – pomiędzy wysokimi, wapiennymi ścianami, które z poziomu rzeki wydają się jeszcze bardziej monumentalne.

Nad głowami krążą sępy

Uvac ma jednak jeszcze jednego niezwykłego mieszkańca.

To sęp płowy – ogromny ptak o rozpiętości skrzydeł sięgającej około 2,8 metra. W rezerwacie znajduje się największa kolonia lęgowa tego gatunku w Serbii i jedna z najważniejszych na Bałkanach.

Historia tych ptaków nie zawsze wyglądała tutaj tak dobrze. Po II wojnie światowej sęp płowy znalazł się na granicy wyginięcia. Dzięki ochronie populacja została odbudowana i obecnie w rejonie Uvaca żyje ponad sto par tego gatunku.

Podczas pobytu nad Uvacem warto więc czasem oderwać wzrok od rzeki i spojrzeć w niebo. Sępy wykorzystują prądy powietrzne unoszące się nad kanionem i potrafią przez długi czas szybować nad skałami niemal bez poruszania skrzydłami.

Ich obecność jest jednym z powodów, dla których Uvac jest tak ważnym miejscem nie tylko dla turystów, ale przede wszystkim dla ochrony przyrody.

Jaskinie ukryte w zboczach

Uvac kryje również świat, którego z punktów widokowych nie widać.

W wapiennych zboczach kanionu znajduje się wiele jaskiń i innych form krasowych. Największym znanym systemem jaskiniowym w Serbii jest Ušački pećinski sistem, obejmujący między innymi jaskinię Ušačka, Ledena oraz przepaść Bezdana, która je łączy. Dotychczas zbadane korytarze tego systemu mają łącznie około 6185 metrów.

Jaskinie kryją bogatą szatę naciekową – stalaktyty, stalagmity, kolumny i inne formy powstałe przez tysiące lat działania wody.

Niektóre z nich można odwiedzać podczas zorganizowanych wycieczek. Jedną z możliwości jest połączenie rejsu po jeziorze z wejściem do Ledeniej pećiny, czyli Lodowej Jaskini. Oficjalny operator rezerwatu podaje, że trasa obejmuje około 12–13 kilometrów rejsu w jedną stronę, obserwację ptaków oraz przejście przez około 700 metrów jaskini.

Uvac z poziomu wody

Jeżeli ktoś ma więcej czasu, warto zobaczyć rezerwat nie tylko z punktu widokowego.

Organizowane są rejsy po jeziorach Uvaca, możliwe jest również zwiedzanie piesze, a najbardziej interesującą opcją może być połączenie obu form – część trasy łodzią i część pieszo.

Z wody krajobraz wygląda zupełnie inaczej. Nie widać wtedy całego kształtu meandrów, ale można za to poczuć skalę kanionu. Wysokie wapienne ściany wyrastają bezpośrednio ponad taflą wody, a gdzieś wysoko nad nimi pojawiają się sylwetki szybujących sępów.

To właśnie połączenie wody, skał i dzikiej przyrody sprawia, że Uvac jest tak charakterystyczny.

Rezerwat, a nie tylko punkt na mapie

Łatwo byłoby potraktować Uvac jako miejsce, do którego przyjeżdża się tylko po jedno zdjęcie meandrów. Tymczasem cały rezerwat jest znacznie bardziej różnorodny.

Znajdują się tutaj lasy świerkowe i brzozowe, górskie łąki oraz liczne formy krasowe. Występują tu także inne rzadkie i chronione gatunki zwierząt. Oprócz sępów można spotkać między innymi wilki, wydry, sarny i dziki, a wśród ptaków obserwować wiele gatunków związanych z górskim środowiskiem.

Przez rezerwat prowadzi również sieć oznakowanych szlaków. Oficjalne materiały turystyczne Serbii wskazują na ponad 30 kilometrów tras pieszych, dzięki którym można poznać Uvac nie tylko z najbardziej znanych punktów widokowych.

Uvac podczas podróży przez Serbię

Uvac był jednym z przystanków podczas mojej pierwszej podróży po Serbii. Po Tarze i widokach na Drinę kolejny dzień przyniósł zupełnie inny krajobraz – surowe wapienne skały, zielone zbocza i rzekę, która zamiast płynąć prostym korytem, zatacza niemal niewiarygodne łuki.

Najbardziej zapamiętałam właśnie ten widok z góry.

Meandry Uvaca wyglądają tak, jakby natura przez chwilę pozwoliła sobie na wyjątkową swobodę. Rzeka nie podąża tutaj najkrótszą drogą. Zamiast tego tworzy dziesiątki zakoli, wcina się pomiędzy skały i znika za kolejnymi wzgórzami.

A nad tym wszystkim krążą sępy płowe.

Uvac jest jednym z tych miejsc, które trudno opisać jednym zdjęciem. Dopiero kiedy zobaczy się rzekę z góry, kanion z poziomu wody i ogromne ptaki szybujące nad skałami, można naprawdę zrozumieć, dlaczego ten fragment Serbii jest tak wyjątkowy.

I właśnie dlatego warto zatrzymać się tutaj na dłużej niż tylko na chwilę przy punkcie widokowym.