Park Narodowy Tara – góry, Drina i domek na rzece
Podczas mojej pierwszej podróży do Serbii odwiedziłam Park Narodowy Tara, położony w zachodniej części kraju, w bezpośrednim sąsiedztwie granicy z Bośnią i Hercegowiną. To jeden z najbardziej zalesionych obszarów Serbii, którego krajobraz tworzą rozległe kompleksy leśne, górskie doliny, strome zbocza oraz kanion Driny.
Park został utworzony 13 lipca 1981 roku i obejmuje obecnie niemal 25 tysięcy hektarów. Chroniony obszar zajmuje znaczną część pasma Tary oraz sąsiedniego masywu Zvijezda, a jego naturalną granicę na dużym odcinku wyznacza Drina. Średnia wysokość Tary wynosi około 1000–1200 metrów nad poziomem morza, a najwyższy szczyt – Kozji rid – osiąga 1591 metrów.
Tara i Drina
Drina jest jednym z najważniejszych elementów krajobrazu Tary. Rzeka wcina się głęboko pomiędzy górskie zbocza, tworząc jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów zachodniej Serbii. W jej dolinie znajduje się jezioro Perućac, powstałe w wyniku spiętrzenia wód Driny.
Najlepiej można zobaczyć ten krajobraz z licznych punktów widokowych rozsianych po terenie parku. Oficjalna strona Parku Narodowego Tara wymienia dziewięć przygotowanych dla odwiedzających punktów widokowych, a na terenie parku wytyczono około 30 szlaków pieszych o łącznej długości około 290 kilometrów.
Jednym z miejsc, które odwiedziłam, był Vidikovac Zelenika. To stosunkowo nowy punkt widokowy, oficjalnie otwarty w 2022 roku. Znajduje się przy drodze prowadzącej z Perućaca do Mitrovaca i pozwala spojrzeć na Drinę oraz otaczające ją, gęsto zalesione zbocza. Sama nazwa Zelenika nawiązuje do dawnej nazwy Driny i jej charakterystycznego, zielonego koloru.
Drugim miejscem, którego nie można pominąć, jest Banjska Stena – jeden z najbardziej znanych punktów widokowych Tary. Z wysokości można stąd zobaczyć jezioro Perućac, kanion Driny, zbocza Tary i dalsze partie regionu Podrinje. Punkt znajduje się około sześciu kilometrów od Mitrovaca.
Domek na Drinie
Jednym z najbardziej niezwykłych obrazów związanych z tym regionem jest niewielki drewniany domek stojący na skale pośrodku Driny, niedaleko Bajinej Bašty.
Dom został zbudowany na skale znajdującej się w nurcie rzeki i przez lata wielokrotnie stawiał czoła sile Driny. Wysoki poziom wody i wezbrane nurty niszczyły konstrukcję, jednak mieszkańcy Bajinej Bašty za każdym razem ją odbudowywali. Dzięki temu niewielki budynek stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta i całego regionu.
Dziś trudno wyobrazić sobie zdjęcia z okolic Bajinej Bašty bez tego charakterystycznego domku. Sam widok jest niezwykły: niewielka drewniana konstrukcja na samotnej skale, a wokół niej woda Driny i górskie zbocza.
Z domkiem związana jest również lokalna legenda. Według niej skałę, na której stoi budynek, miał stworzyć bohater serbskich pieśni ludowych Marko Kraljević. Chcąc przedostać się na drugi brzeg Driny bez moczenia nóg swojego konia Šaraca, miał rzucić ogromny kamień do rzeki. To oczywiście legenda, ale dobrze pokazuje, jak mocno to miejsce zakorzeniło się w lokalnej kulturze.
Las, który przetrwał epokę lodowcową
Tara jest nie tylko miejscem pięknych widoków. Jej najważniejszą wartością jest przyroda.
Szczególne znaczenie ma tutaj świerk serbski, czyli Picea omorika, nazywany również świerkiem Pančicia. Jest to endemiczny i reliktowy gatunek drzewa, który przetrwał ostatnią epokę lodowcową. Jego odkrywcą był serbski botanik Josif Pančić, od którego nazwiska pochodzi jego nazwa. Drzewo zachowało się przede wszystkim w trudno dostępnych kanionach i wąwozach środkowego biegu Driny.
Na terenie parku występuje ponad tysiąc gatunków roślin, a część z nich objęta jest ochroną. Tak duża różnorodność biologiczna jest jednym z powodów, dla których Tara ma tak duże znaczenie przyrodnicze.
Niedźwiedzie i dzika przyroda
Tara jest również ważnym miejscem dla dzikich zwierząt. Według danych Parku Narodowego na tym obszarze występuje 59 gatunków ssaków oraz około 140 gatunków ptaków. Żyją tutaj między innymi wilki, sarny, dziki, kozice, a także wiele rzadkich gatunków ptaków.
Szczególne miejsce zajmuje niedźwiedź brunatny. Tara jest jego najważniejszym siedliskiem w Serbii, a według administracji parku znajduje się tutaj największa populacja tego gatunku w kraju. Od 2006 roku prowadzony jest monitoring niedźwiedzi.
To właśnie obecność dużych drapieżników i rozległych, zachowanych kompleksów leśnych pokazuje, że Tara nie jest wyłącznie krajobrazem przygotowanym dla turystów. Jest przede wszystkim funkcjonującym ekosystemem, w którym człowiek pozostaje tylko jednym z jego elementów.
Nie tylko punkty widokowe
Tara oferuje znacznie więcej niż kilka miejsc, z których można zrobić dobre zdjęcie. Park posiada rozbudowaną sieć szlaków pieszych, a część tras prowadzi przez gęste lasy i w pobliżu najważniejszych atrakcji przyrodniczych i historycznych.
Jednym z interesujących miejsc jest monaster Rača, położony w dolinie rzeki Rača. Jego początki sięgają XIII wieku. W okolicy zachowały się również średniowieczne stećci – charakterystyczne kamienne nagrobki, których zespoły na Bałkanach zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Miłośnicy przyrody mogą również wybrać się nad jezioro Zaovine albo na rejs po jeziorze Perućac. Z oficjalnych informacji Parku Narodowego wynika, że kanion Driny można oglądać także z poziomu wody – podczas rejsu po jeziorze Perućac, którego trasa prowadzi aż w kierunku Višegradu w Bośni i Hercegowinie.
Pierwsze spotkanie z Serbią
Tara była jednym z pierwszych miejsc, które zobaczyłam podczas mojej pierwszej podróży do Serbii. I chyba właśnie dlatego zapamiętałam ją tak dobrze.
Nie ze względu na jedną atrakcję, ale na całość tego krajobrazu. Na drogę prowadzącą przez lasy, na Drinę pojawiającą się pomiędzy zboczami, na widoki z Zeleniki i Banjskej Steny, a przede wszystkim na niezwykłe połączenie gór i rzeki.
A gdzieś pośród tego wszystkiego stoi mały drewniany dom na skale.
Samotny, niepozorny i od lat wystawiony na działanie jednej z najważniejszych rzek tego regionu.
To chyba jeden z tych obrazów, które zostają w pamięci znacznie dłużej niż nazwy kolejnych punktów na mapie.
